Kennis Instituut Maatschappelijk Vastgoed

Leegstand basisscholen gaat miljoenen kosten

Het aantal leerlingen in het basisonderwijs neemt landelijk snel af. Op 1 oktober 2013 waren er landelijk 21.000 minder leerlingen in het primair onderwijs dan op 1 oktober 2012. Volgens berekeningen van Bouwstenen voor Sociaal  zal het aantal leerlingen in het  basisonderwijs ook de komende jaren nog flink dalen, namelijk tot zo’n 1,43 miljoen leerlingen in 2022 . Door deze afname met ruim 160.000 leerlingen zal er bij ongewijzigd beleid zo’n 624.000 m² minder huisvesting nodig zijn. Enigszins uit de losse pols berekent Bouwstenen dat dit zal leiden een leegstand van 624.000  meter, omgerekend een klein 19 miljoen euro per jaar.

Dezelfde berekeningen laten vanaf 2022 weliswaar weer een lichte toename zien van het aantal basisschoolleerlingen, maar het is natuurlijk geen optie om de overtollige lokalen tot dan maar gewoon leeg te laten staan.

Met name de krimpregio’s zullen hard worden getroffen. Zo heeft de Drentse gemeente Borger Odoorn de afgelopen drie jaar acht scholen aan het onderwijs onttrokken en vier scholen ondergebracht in multifunctionele accommodaties. Van de acht onttrokken scholen zijn er twee verkocht, twee gesloopt en vier staan te koop.

Er is afgeboekt voor een geschat boekwaardeverlies van ca. € 2 miljoen. In deze toch al barre tijden voor gemeenten is dat natuurlijk echt geld! Wethouder Jacob Bruintjes verwacht daarbij nog dat binnen afzienbare tijd nog twee scholen gesloten gaan worden en op iets langere termijn wellicht nog twee.

Naast de kwantitatieve opgave ligt er ook een kwalitatieve opgave. De bouwtechnische kwaliteit van de onderwijshuisvesting is over het algemeen goed. Maar er wordt door het werkveld al jaren gepleit voor een betere kwaliteit van de huisvesting, met name wat betreft het energiegebruik en het binnenmilieu.

Daarbij verandert de vraag en is er meer behoefte aan gebouwen die flexibel en afwisselend kunnen worden gebruikt door het onderwijs, de opvang en eventueel andere functies. Ook dat vraagt om een aanpassing van de gebouwen en een investering in de huidige voorraad. Een investering die niet langer uit de bekostiging van de bestaande voorraad kan worden gefinancierd, zeker niet als er ook sprake is van (frictie)leegstand.

Scholen, gemeenten en rijksoverheid moeten dus flink met elkaar aan de slag om verdere leegstand te voorkomen. Eigenlijk gaat het om slopen, verkopen of een andere bestemming vinden. Het gaat overigens niet altijd om compleet lege scholen, maar ook om (verwachte) leegstand in scholen, die gedeeltelijk gebruikt worden. Die ruimten kosten toch geld. Denk aan alleen al aan verwarmings-en schoonmaakkosten en onderhoud. Anders verloedert het.

De krimp in onderwijshuisvesting komt door minder leerlingen, maar ook doordat meerdere functies in één gebouw worden samengevoegd.

Het probleem van (meer) leegstand is er, erkent de Vereniging van Gemeenten al heeft de VNG zelf geen exacte cijfers. "We zijn er als gemeenten mee bezig. Maar het gaat om een veel groter probleem dan basisscholen alleen. Het gaat ook om lege winkels in winkelstraten en heel veel lege kantoorpanden. In totaal gaat het om een gigantisch oppervlak", aldus een woordvoerster.

Een groot aantal scholen is binnenkort aan vervanging of renovatie toe. Maar gezien zeken als de vermindering van de bijdrage voor onderwijshuisvesting vanuit het Rijk, de verandering in de bekostiging (uitname uit het gemeentefonds, overheveling buitenonderhoud) en de vele onduidelijkheden over de gevolgen daarvan is het de vraag of het daarvan komt.

Bouwstenen voor Sociaal roept gemeenten, scholen en rijksoverheid op om samen te werken aan  een oplossing voor de herstructurering van de bestaande voorraad.

Bron: Bouwstenen voor Sociaal

Partners
Hommelberg & Partners
LinkedIn
E. info@KMVG.nl | www.kmvg.nl