Kennis Instituut Maatschappelijk Vastgoed

Rentederivaten deel III: juridische acties

Rentederivaten zijn de laatste tijd nogal eens op negatieve wijze in het nieuws geweest. Niet alleen woningcorporaties zoals Vestia hebben rentederivaten aangeschaft. Ook universiteiten, andere onderwijsinstellingen, gemeentes en het MKB hebben op grote schaal renteswaps aangeschaft en lijden forse verliezen . In deel I van de rentederivaten reeks, heeft u kunnen lezen hoe rentederivaten werken en dat rentederivaten een marktwaarde kennen.

In deel II van de rentederivaten reeks zijn de risico’s die verbonden zijn aan rentederivaten uiteen gezet. In dit deel van de rentederivaten reeks wordt nader ingegaan op de juridische mogelijkheden die er zijn als u schade heeft geleden ten gevolge van risico’s die verbonden zijn aan rentederivaten.

 

Zoals bij iedere rechtszaak zijn de juridische mogelijkheden die er zijn om schade te verhalen, afhankelijk van de omstandigheden die in die zaak spelen. Dit is ook het geval bij schade als gevolg van rentederivaten (renteswaps). Per zaak zal bekeken moeten worden wat de omstandigheden waren en welke juridische mogelijkheden er als gevolg daarvan zijn om de schade te verhalen. Wel zijn er een aantal gronden te noemen die hiervoor in aanmerking kunnen komen, waarbij ik aanteken dat er wellicht in individuele gevallen andere juridische grondslagen kunnen zijn. Maar in z’n algemeenheid zijn de volgende juridische grondslagen te onderkennen:

 

1.Beroep op dwaling

2.Tekortschieten als adviseur

3.Zorgplicht verzaakt

 

Dwaling

Indien de bank u bij het aangaan van de renteswap een onjuiste voorstelling van zaken heeft gegeven ofwel u niet heeft ingelicht over wezenlijke kenmerken van de renteswap waarover zij u wel had behoren in te lichten, dan kan een beroep op dwaling gedaan worden als u kunt aantonen dat u de swap niet had afgesloten indien u wél op juiste wijze door de bank was ingelicht. Een onderneming heeft bij de rechtbank Dordrecht (vooralsnog) met succes een beroep op dwaling gedaan in een geval waarbij de bank hem onvoldoende geïnformeerd had over een aantal wezenlijke kenmerken van de renteswap ten opzichte van een rentecap.

 

Tekortschieten als adviseur

Als de bank u adviseert over financiële producten, dan moet ze daarbij handelen zoals je van een redelijk bekwaam en redelijk handelend adviseur mag verwachten. Gebeurt dat niet, dan schiet de bank toerekenbaar tekort in haar verplichtingen jegens de klant en kan ze schadeplichtig worden. De jurisprudentie vult in wat er verstaan moet worden onder een ‘redelijk bekwaam en redelijk handelend adviseur’. Dit hangt (wederom) van de omstandigheden van ieder geval af. U kunt hierbij denken aan een renteswap die door de bank is geadviseerd, terwijl die helemaal niet paste bij de financieringsbehoefte van dat bedrijf. 

 

Zorgplicht

In de Vestia affaire heeft interim-bestuurder Gerard Erents van Vestia de banken onder druk gezet om een oplossing te bereiken door onder andere een beroep te doen op de zorgplicht. Zoals Erents het uitdrukte hebben de banken ‘racefietsen verkocht aan iemand in een rolstoel’.

Banken moeten als terzake deskundigen bij ingewikkelde beleggingsproducten,  jegens hun klanten een bijzondere zorgplicht in acht nemen. Dat betekent onder andere dat ze haar klanten voldoende moet informeren over de wezenlijke kenmerken en risico’s van het betreffende product en dat ze in principe moet onderzoeken of het product past bij de financiële positie en achtergronden van de klant. De bijzondere zorgplicht is in een aantal arresten van de Hoge Raad aangenomen voor particuliere beleggers en de reikwijdte ervan is (eveneens) afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Daar spelen beleggingservaring, opleiding e.d. een rol bij. Er gaan in de literatuur stemmen op dat de bijzondere zorgplicht ook geldt voor ondernemingen (etc.) die ingewikkelde producten als rentederivaten zijn aangegaan terwijl ze daar geen ervaring mee hadden. 

 

Conclusie

Bij het aangaan van derivaten spelen niet alleen contractuele afspraken een rol. Op financiële instellingen rusten ook (bijzondere zorg)plichten die zij jegens haar cliënten in acht moeten nemen. Deze (zorg)plichten verschilt per product, per soort van dienstverlening en per cliënt. Daarnaast spelen ook de ‘omstandigheden van het geval’ en overige in de jurisprudentie genoemde voorwaarden een rol. Indien een financiële instelling haar (zorg)plichten niet op juiste wijze nakomt, dan kan dat leiden tot een schadevergoedingsverplichting.

Indien uw bedrijf of instelling in de problemen is geraakt als gevolg van derivaten, dan kan het zeker de moeite lonen om door een deskundige na laten gaan in hoeverre de bank haar (zorg)plichten jegens u is nagekomen. Ook indien u het niet op een juridisch conflict met de bank wil laten aankomen, kan een dergelijk advies uw onderhandelingspositie ten opzichte van de bank  aanzienlijk versterken.  

 

Wilt u uw juridische positie ten opzichte van de bank in kaart laten brengen door een specialist op het gebied van financieel recht, dan kunt u contact opnemen met de auteur van dit artikel, Mr. Chantal van den Borne , borne@2bwadvocaten.nl
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
)Wilt u vooraf een kosteloze indicatie hebben van de juridische haalbaarheid van uw vorderingen? Vul dan de checklist renteswap in checklist_renteswap.pdf.

Partners
Hommelberg & Partners
LinkedIn
E. info@KMVG.nl | www.kmvg.nl